pustułka pęcherzykowata

Hypogymnia physodes (L.) Nyl., Lich. Envir. Paris: 39 (1896)

pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes) pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes)
Ascomycota workowce
Arthoniomycetes
Dothideomycetes
Eurotiomycetes
Geoglossomycetes
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Lecanoromycetes
Acarosporales
Baeomycetales
Candelariales
Lecanorales
Catillariaceae
Cladoniaceae
Lecanoraceae
Mycoblastaceae
Parmeliaceae
Alectoria żyłecznik
Arctoparmelia tapetka
Brodoa ustupka
Bryoria włostka
Cetraria płucnica
Cetrelia nibypłucnik
Evernia mąkla
Flavocetraria oskrzelka
Flavoparmelia żółtlica
Flavopunctelia zeżyca
Gowardia gowardia
Hypogymnia pustułka
Hypogymnia physodes pustułka pęcherzykowata
Hypotrachyna przystrumycznik
Imshaugia popielak
Melanelia przylepka
Melanelixia
Melanohalea
Menegazzia tarczynka
Montanelia góralka
Parmelia tarczownica
Parmelina szarzynka
Parmeliopsis płaskotka
Platismatia płucnik
Pleurosticta wabnica
Protoparmelia gruboszek
Pseudephebe cienik
Pseudevernia mąklik
Punctelia Biedronecznik
Tuckermanopsis brązowniczka
Usnea brodaczka
Vulpicida Złotlinka
Xanthoparmelia
nieprzypisany
Pilocarpaceae
Psoraceae
Ramalinaceae
Scoliciosporaceae
Stereocaulaceae
Lecanoromycetidae
Ostropales
Peltigerales
Pertusariales
Teloschistales
Umbilicariales
nieprzypisany
Leotiomycetes patyczniaki
Lichinomycetes
Neolectomycetes
Pezizomycetes kustrzebniaki
Sordariomycetes
nieprzypisany
Basidiomycota podstawczaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Plecha:

Listkowata, heteromeryczna, do 6(8) cm szerokości, rozetkowata lub nieregularna. Rozgałęzienia izotomiczne i dychotomiczne, na początku rzadko występujące. Odcinki plechy przylegające lub zachodzące na siebie, oddzielne, 0,5-2,5(4) mm szerokości, z czarnym obramowaniem niewidocznym od góry. Odcinki mają kształt nieregularny, o stosunku szerokości do wysokości 1:4. Górna powierzchnia biała, szara do zielonkawo-szarej, ciemna, zazwyczaj bez przebarwień, miejscami pomarszczona. Na odwiniętej ku górze części kory górnej, na spodniej stronie występują białe lub biało-zielonawe soredia, na zewnątrz wargowe. Izydia nie występują. Rdzeń w górnej części biały lub ciemny, niżej ciemny. Powierzchnia dolna czarna, rzadko perforowana.

Owocniki:

Apotecja lekanorowe, występują bardzo rzadko, półtrzoneczkowe lub trzoneczkowe, do 2(4) mm średnicy. Trzoneczki w kształcie lejka. Tarczki brązowe. Brzeżek plechowy cienki, trwały. Zarodniki jednokomórkowe, elipsoidalne, o wymiarach 7-8 x 4,5-5,5 mikrometrów. Pyknidy występują rzadko. Pyknokonidia w kształcie pręcików, o wymiarach 5,5-5,8 x 4-5 mikrometrów, po 8 w worku.

Barwienia:

Kora K+ żółty, C-, KC-, P+ jasnożółty, UV-. Rdzeń K-, C-, KC+ pomarańczowo-czerwone, P+ pomarańczowo-czerwone.

Metabolity wtórne:

Kora górna zawiera atranorynę i chloroatranorynę, rdzeń kwas fyzodaliowy i małe ilości kwasu metylofyzodiowego oraz kwasu trójhydroksyfyzodiowego, fosfodowego i protocetrariowego.

W listopadzie 2015 roku ukazała się publikacja "Secondary metabolites of the lichen Hypogymnia physodes (L.) Nyl. and their presence in spruce (Picea abies (L.) H. Karst.) bark." autorstwa Ewy Latkowskiej, Beaty Bober, Eweliny Chrapusty, Michała Adamskiego, Ariela Kaminskiego i Jana Bialczyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego informująca, że oprócz wcześniej opisanych metabolitów wtórnych (kwasów: protocetrariowego, fyzodaliowego, 3-hydroksyfyzodiowego, fosfodowego i 2'-O-metylofyzodiowego, atranoryny i chloroatranoryny) w plesze Hypogymnia physodes wydzielono trzy kolejne: kwas konfyzodaliowy, 4-O metylofyzodiowy i alfa-elektoronowy. Nowo zidentyfikowane związki plechy mogą należeć do stałych lub dodatkowych metabolitów wtórnych. Związki te mogą być użyteczne w chemotaksyjnej klasyfikacji gatunku. Obecność niektórych porostów na korze świerków potwierdziła ich zdolność do penetracji tkanek gospodarza. Dane te sugerują, że związki Hypogymnia physodes mogą powodować długotrwałe działanie na świerki w naturze.

Podłoże i ekologia:

Rośnie na korze lub drewnie drzew iglastych i liściastych oraz, rzadko na podłożu skalnym, mchach lub darni.

Występowanie:

Na arktycznych terenach okołobiegunowych, w lasach borealnych i górskich, w północnej Azji, Ameryce Północnej i Europie. W Polsce bardzo pospolita na całym obszarze.

Uwagi:

Mimo powszechności występowania tego gatunku na Półkuli Północnej, w południowo-zachodniej części USA i Meksyku populacja jest najwyraźniej ograniczona do wysokich gór w klimacie kontynentalnym. Jest to zjawisko bardzo spójne z zawartością związków chemicznych, różnych w zależności od rejonu występowania. Niekiedy młode okazy barwią rdzeń P+ i mają perforowane odcinki. Gatunek bardzo często wykorzystywany przy lichenoindykacji.

 

Grzyby naporostowe wykryte w Polsce na tym gatunku:

- * Abrothallus prodiens

- * Athelia arachnoidea

- * Cornutispora lichenicola

- * Epigloea bactrospora

- * Lichenoconium erodens

- * Phoma cytospora

- * Tremelia hypogymniae

 

Synonimy:

Ceratophyllum physodes var. fulvescens (Harm.) M. Choisy, Ceratophyllum physodes var. labrosa (Ach.) M. Choisy, Ceratophyllum physodes var. luxurians (Harm.) M. Choisy, Ceratophyllum physodes var. physodes (L.) M. Choisy, Ceratophyllum physodes var. platyphylla (Ach.) M. Choisy, Hypogymnia physodes f. labrosa (Ach.) Walt. Watson, Hypogymnia physodes f. platyphylla (Ach.) Rass.,Hypogymnia physodes f. subtubulosa (Anders) Rass., Hypogymnia physodes f. vittatoides (Mereschk.) Räsänen, Hypogymnia physodes var. labrosa (Ach.) Parrique, Hypogymnia physodes var. platyphylla (Ach.) Walt. Watson, Imbricaria physodes (L.) DC., Imbricaria physodes f. physodes (L.) DC., Imbricaria physodes f. subcrustacea Flot., Lichen physodes L., Lobaria physodes (L.) Hoffm.,Menegazzia physodes (L.) Navás, Parmelia physodes Ach., Parmelia physodes f. cassidiformis Vereit., Parmelia physodes f. corallinaErichsen, Parmelia physodes f. deserti Hue, Parmelia physodes f. elegans Mereschk., Parmelia physodes f. epiphylla Savicz, Parmelia physodes f. euphysodes Maas Geest., Parmelia physodes f. foraminifera Wereit.{?}, Parmelia physodes f. formicata Gyeln., Parmelia physodes f. fuscescens Cromb. ex Gyeln., Parmelia physodes f. granulosa Harm., Parmelia physodes f. isidiosa Anders, Parmelia physodes f. lugubris (Pers.) F. Wilson, Parmelia physodes f. luxurians Harm., Parmelia physodes f. maculans H. Olivier, Parmelia physodes f. minor Hilitzer, Parmelia physodes f. neosorediosa Gyeln., Parmelia physodes f. papillosa Erichsen, Parmelia physodes f. physodes (L.) Ach., Parmelia physodes f. pinicola Gyeln., Parmelia physodes f. pseudofarinacea Anders, Parmelia physodes f. rugosaG. Merr., Parmelia physodes f. stigmatea Bitter, Parmelia physodes f. subcrustacea Flot., Parmelia physodes f. sublugubris Räsänen,Parmelia physodes f. subtubulosa Anders, Parmelia physodes f. vittatoides Mereschk., Parmelia physodes var. compacta Müll. Arg.,Parmelia physodes var. fulvescens Harm., Parmelia physodes var. glaucoides Gyeln., Parmelia physodes var. labrosa Ach., Parmelia physodes var. leucina Müll. Arg., Parmelia physodes var. lugubris (Pers.) Nyl., Parmelia physodes var. mesotropa Müll. Arg., Parmelia physodes var. mundata (Nyl.) Müll. Arg., Parmelia physodes var. physodes (L.) Ach., Parmelia physodes var. pinnata Anders, Parmelia physodes var. placorhodioides (Nyl.) Müll. Arg., Parmelia physodes var. platyphylla Ach., Parmelia physodes var. prolificans Erichsen,Parmelia physodes var. pseudofarinacea (Anders) Erichsen, Parmelia physodes var. rugosa Müll. Arg., Parmelia physodes var. sublugubris Müll. Arg., Parmelia physodes var. tenuis Müll. Arg., Parmelia platyphylla (Ach.) Röhl., Parmelia vitatta , Physcia physodes (L.) Frege.

 

Opracował: Grzegorz Gajkowski

Linki
FAG
Budowa
Typ grzybazlichenizowane (porosty)
Odwiedzin profilu grzyba: 4071