granicznik płucnik

Lobaria pulmonaria (L.) Hoffm., Deutschl. Fl., Zweiter Theil (Erlangen): 146 (1796)

Pod ochroną
granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria) granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria)
Ascomycota workowce
Arthoniomycetes
Dothideomycetes
Eurotiomycetes
Geoglossomycetes
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Lecanoromycetes
Acarosporales
Baeomycetales
Candelariales
Lecanorales
Lecanoromycetidae
Ostropales
Peltigerales
Collemataceae
Lobariaceae
Lobaria granicznik
Lobaria pulmonaria granicznik płucnik
Pannariaceae
Peltigeraceae
Placynthiaceae
Pertusariales
Teloschistales
Umbilicariales
nieprzypisany
Leotiomycetes patyczniaki
Lichinomycetes
Neolectomycetes
Pezizomycetes kustrzebniaki
Sordariomycetes
nieprzypisany
Basidiomycota podstawczaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
Opis

Gatunek objęty ochroną ścisłą  na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.

Plecha:

Gatunek ten jest jednym z najładniejszych porostów krajowych. Jego plechy w stanie suchym mają barwę miedziano-brunatną, żółtawo-brunatną lub żółtawo-zielonkawą, natomiast nasączone wodą stają się zielono-oliwkowe. Górna strona plechy jest opatrzona siecią siateczkowatych wyniesień, na grzbiecie których znajdują się białawo-żóltawe lub białawo-szare soralia, w których często wykształcają się izydiowe soredia. Między wyniesieniami znajdują się wgłębienia, którym na dolnej stronie plechy odpowiadają wypukłości, zwykle koloru białawo-brunatnego, z czasem brązowiejące. Plecha na dolnej stronie jest ciemniejsza w środku, a ku brzegom jaśnieje. Jest ona przymocowana do podłoża krótkimi chwytnikami. Granicznik płucnik jest dużym porostem, jego dorodne plechy osiągają czasem nawet 30-40 cm średnicy, a poszczególne łatki mają do 8-10 cm długości i 2-5 cm szerokości. Często plechy rosną w skupieniach, pokrywając znaczne powierzchnie na pniach.

Owocniki:

Porost bardzo rzadko wytwarza owocniki, o średnicy do 5 mm, o tarczkach barwy czerwonawej lub czerwonobrunatnej. Brzeżek jest cienki i ma barwę plechy, a u starszych okazów zwykle zanika. W Polsce okazy z owocnikami spotykano wyjątkowo, np. w Bieszczadach i w Wigierskim Parku Narodowym.

Podłoże i ekologia:

Lobaria pulmonaria w naszym kraju znajdowana była wyłącznie na korze drzew, głównie liściastych (przede wszystkim klon Acer platanoides, jawor Acer pseudoplatanus, grab Carpinus betulus, buk Fagus sylvatica, jesion Fraxinus excelsior, dęby Quercus petraeai Q. robur, lipy Tilia cordata i T. platyphyllos), znacznie rzadziej podłożem były olsza czarna Alnus glutinosa, brzoza Betula pendula, osika Populus tremula, wierzby Salix spp. i jarzębina Sorbus aucuparia), wyjątkowo notowano go z kory drzew iglastych (świerk Picea abies, jodła Abies alba i sosna Pinus sylvestris) (Tobolewski, Kupczyk 1976, Fałtynowicz 2003, Ryś 2005, Wołkowycki 2008). Plechy granicznika płucnika rosną bezpośrednio na korze, ale często także na mchach porastających pnie lub konary. Najbardziej szczegółowe dane o ekologii Lobaria pulmonaria w Polsce opublikował A. Ryś (2005). Wynika z nich m.in., że porost ten rośnie najczęściej w drzewostanach VI i VII klasy wieku (100-140-letnich), ale pojedyncze okazy znajdowano nawet na drzewach w III klasie wieku (40-60 lat). Ponad połowa ze znalezionych przez niego okazów rosła od strony północnej pni, natomiast bardzo rzadko L. pulmonaria znajdowano na ekspozycji południowej, co potwierdza higrofilny i skiofilny charakter tego gatunku. Najwięcej plech rośnie na drzewach wysokich (ponad 26 m) i o pierśnicy powyżej 50 cm oraz w przedziale wysokości 5-13 m od powierzchni gruntu.

Lobaria pulmonaria rośnie wyłącznie w lasach liściastych. Wg Rysia (2005) na niżu preferuje grądy, często też rośnie w lasach łęgowych i buczynach, natomiast w górach jej siedliskiem są buczyny i jaworzyny. Jest gatunkiem preferującym stare drzewostany, o strukturze zbliżonej do naturalnej. Porost ten uważany jest przez lichenologów europejskich za jeden z gatunków wskaźnikowych dla lasów pierwotnych [np. Kondratyuk i in. 1988, Cieśliński i in. 1996, Cieśliński 2003, Czyżewska (red.) 2003].

Występowanie:

Podawany był z obszaru całego kraju. Współcześnie największe zagęszczenie jego stanowisk znajduje się w Polsce północno-wschodniej (Puszcze: Białowieska, Knyszyńska, Augustowska, Romincka, Borecka i Piska), w Polsce południowo-wschodniej (Bieszczady) i na Pomorzu Gdańskim (nadleśnictwa Cewice, Kolbudy i Gdańsk) oraz na Pomorzu Środkowym (nadleśnictwa Bytów, Łupawa i Leśny Dwór) (Izydorek 1996, Fałtynowicz, Kukwa 2000, Kubiak, Ryś 2000, Cieśliński 2003, Kiszka, Kościelniak 1991, Kościelniak 2004, Ryś 2005). Ma też pojedyncze stanowiska w parkach narodowych: Wolińskim, Słowińskim, Gorczańskim i Roztoczańskim oraz w Borach Tucholskich (Tobolewski, Kupczyk 1976, Lipnicki 1990, Fałtynowicz 1992, Czarnota 2001), a także w Puszczy Kozienickiej (Cieśliński 2009). W przeszłości L. pulmonaria była gatunkiem znacznie bardziej rozpowszechnionym. Przykładowo, Stein (1879) napisał, że jest pospolita na Dolnym Śląsku i w Sudetach, a w latach 60. XX wieku Fabiszewski (1968) znajdował jej liczne i obfite stanowiska w Górach Bialskich i na Śnieżniku Kłodzkim; w obu tych miejscach całkowicie wyginęła i na początku XXI wieku nie odnaleziono żadnego okazu (por. Szczepańska 2007). Podawana była również ze środkowej Polski (Krawiec 1955, Czyżewska 1974, Tobolewski, Kupczyk 1976), ale te stanowiska również można uznać za historyczne. Pod koniec XX wieku L. pulmonaria wyginęła również w Gorcach, skąd jeszcze 40 lat wcześniej liczne jej stanowiska podawał Glanc (1960). Od dawna nie znajdowano jej w Beskidach i w Tatrach, gdzie również miała bardzo liczne populacje (Motyka 1930, Kiszka 1967, Nowak 1972), a także na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej (Nowak 1961).

 

Synonimy:

Dermatodea pulmonaria (L.) A. St.-Hil., Lichen pulmonarius L., Lobaria pulmonacea (Ach.) Shirley, Lobaria pulmonaria f. hypomela(Delise) Cromb., Parmelia pulmonacea Ach., Parmelia pulmonaria (L.) Spreng., Platysma pulmonarium (L.) Frege, Pulmonaria reticulata Hoffm., Ramalina reticulata Taylor, Sticta pulmonacea (Ach.) Ach., Sticta pulmonacea var. hypomela Delise, Sticta pulmonacea var. papillaris Delise, Sticta pulmonacea var. pleurocarpa Ach., Sticta pulmonacea var. pulmonacea (Ach.) Ach., Sticta pulmonaria (L.) Biroli, Sticta pulmonaria f. pulmonaria (L.) Biroli.

 

Opracował: Grzegorz Gajkowski

Na podstawie "Ochrona granicznika płucnika Lobaria pulmonaria (L.) Hoffm." Wiesław Fałtynowicz, Uniwersytet Wrocławski.

 

Nie znaleziono tematu w FAGu zawierającego "Lobaria pulmonaria"
Budowa
Typ grzybazlichenizowane (porosty)
Prawo
OchronaTak
Odwiedzin profilu grzyba: 3233