ponurnik niekształtny

Tapinella panuoides (Batsch) E.-J. Gilbert, Les Livres du Mycologue Tome I-IV, Tom. III: Les Bolets: 68 (1931)

Niejadalny
ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides) ponurnik niekształtny (Tapinella panuoides)
Systematyka
Ascomycota workowce
Basidiomycota podstawczaki
Agaricomycetes pieczarniaki
Agaricales pieczarkowce
Atheliales błonkowce
Auriculariales uszakowce
Boletales borowikowce
Amylocorticiaceae
Boletaceae borowikowate
Coniophoraceae gnilicowate
Diplocystidiaceae
Gastrosporiaceae
Gomphidiaceae klejówkowate
Gyroporaceae piaskowcowate
Hygrophoropsidaceae lisówkowate
Paxillaceae krowiakowate
Rhizopogonaceae piestrówkowate
Sclerodermataceae tęgoskórowate
Sclerogastraceae
Serpulaceae
Suillaceae maślakowate
Tapinellaceae Ponurnikowate
Pseudomerulius stroczniczek
Tapinella ponurnik
Tapinella panuoides ponurnik niekształtny
Cantharellales pieprznikowce
Corticiales
Geastrales gwiazdoszowce
Gloeophyllales niszczycowce
Gomphales siatkolistowce
Hymenochaetales szczecinkowce
Hysterangiales
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Phallales sromotnikowce
Polyporales żagwiowce
Russulales gołąbkowce
Sebacinales
Thelephorales chropiatkowce
Trechisporales
nieprzypisany
Atractiellomycetes
Cystobasidiomycetes
Dacrymycetes łzawniaki
Exobasidiomycetes
Microbotryomycetes
Pucciniomycetes Rdze
Tremellomycetes trzęsaki
Ustilaginomycetes głowniaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Kapelusz: średnicy od 1-12 cm zazwyczaj nie przekracza 8 cm, kształtu muszlowatego, łopatowatego. Owocniki bocznie przyrośnięte do substratu lub trzonowatą zwężającą się podstawą. Skórka sucha, zamszowa do  aksamitnej , z wiekiem prawie gładka z filcowatym brzegiem. Brzeg podwinięty, z wiekiem co raz bardziej pofalowany.

 

Hymenofor: blaszki gęste, faliste, z licznymi połączeniami , przypominającymi blaszki anastomozujące, porozwidlane, najczęściej faliste. Koloru ochrowożółtego do żółego, z wiekiem płowiejące, łatwo odrywają się od kapelusza

 

Trzon: najczęściej brak , rzadziej szczątkowy, krótki, boczny i w kolorze kapelusza

 

Miąższ: koloru białawego lub kremowego do brudnożółtego, miękki, cienki. W smaku łagodny, zapach niewyraźny

 

Wysyp zarodników:  Zarodniki eliptyczne, o gładkiej powierzchni. Wymiary 4–6×3–4 µm. kolor wysypu żółtawy, jasnobrązowy lub ochrowobrązowy. Dojrzałe zarodniki zwykle z jedną kroplą

Występowanie:  Na zmurszałym, zbytwiałym drewnie w lasach i parkach, ale także w domach, piwnicach, studniach, szklarniach, i kopalniach. Zasiedla pnie obumarłych drzew, deski, belki, drewniane donice i inne przedmioty z drewna. Rośnie na drewnie świerkowym i sosnowym, sporadycznie na drewnie drzew liściastych. Owocniki wytwarza od sierpnia do grudnia, a przy łagodnych zimach nawet do stycznia najczęściej w kępkach i grupkami. Jest gatunkiem szeroko rozprzestrzenionym, ale rzadko spotykanym. Nie jest  zagrożony.

Znaczenie: Saprofit niszczący konstrukcje drewniane, niejadalny lub brak danych o przydatności do spożycia.

gatunki podobne: Boczniaczek pomarańczowożółty (Phyllotopsis nidulans) również wyrasta głównie na drewnie świerkowym, rzadko liściastym. Występuje latem i jesienią. Jednakże grzyb ten charakteryzuje się specyficznym, raczej nieprzyjemnym zapachem zgniłej kapusty,  co odróżnia go od innych podobnych grzybów. wysyp zarodników koloru kremowo-różowo-ochrowego . Grzyb jest jadalny ale ze względu na zapach nie zbierany

 

Polską nazwę podał F. Kwieciński w 1896. Na przestrzeni lat polscy mykolodzy nadawali mu inne nazwy, takie jak: krowiak łykowaty (Stanisław Chełchowski w 1898), świnka podziemna (Franciszek Błoński w 1896), grzyb kopalniany (Henryk Orłoś w 1952), krowiak fiołkowotrzonowy (Alina Skirgiełło w 1960), a Władysław Wojewoda w 2003 zaproponował nazwę krowiak bocznotrzonowy. Jednakże według klasyfikacji Index Fungorum zgodna z aktualnym nazewnictwem naukowym jest tylko nazwa podana przez F. Kwiecińskiego w 1896 roku

Inne nazwy
Synonimy polskie:Krowiak łykowaty, Krowiak bocznotrzonowy, Ponurnik bocznotrzonowy
Synonimy łacińskie:Paxillus panuoides (Fr.) Fr. (1838)
Budowa
Typ grzybablaszki
Występowanie
Podłożedrewno
Siedliskolasy iglaste
Sposob odżywianiasaprotrof
Pora występowaniajesień, lato
Inne
Zastosowanieniejadalny
Odwiedzin profilu grzyba: 2376


Suszarki do grzybów