smardz jadalny

Morchella esculenta (L.) Pers., Syn. meth. fung. (Göttingen) 2: 618 (1801)

Pod ochroną Jadalny
smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta) smardz jadalny (Morchella esculenta)
Ascomycota workowce
Arthoniomycetes
Dothideomycetes
Eurotiomycetes
Geoglossomycetes
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Lecanoromycetes
Leotiomycetes patyczniaki
Lichinomycetes
Neolectomycetes
Pezizomycetes kustrzebniaki
Pezizales kustrzebkowce
Ascobolaceae
Caloscyphaceae
Discinaceae krążkownicowate
Helvellaceae piestrzycowate
Pezizaceae kustrzebkowate
Pyronemataceae
Rhizinaceae
Sarcoscyphaceae czarkowate
Sarcosomataceae
Tuberaceae truflowate
Sordariomycetes
nieprzypisany
Basidiomycota podstawczaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Owocnik - wysokość może dochodzić do 20 cm; prawie okrągły, tylko rzadko nieco wydłużony; kapelusz zajmuje 1/2-2/3 wysokosci trzonu; na calej główce znajdują się szerokie zagłebienia, tak zwane alweole, powstają one z żeberek i ścieżek, często faliscie połączonych z sobą; barwa jasnoochrowa albo jasnożółta z odcieniem brązowym; w środku pusty podobnie jak jaśniejszy, jednolicie zabarwiony trzon.

Trzon - średnicy 2-4 cm. Grubieje u podstawy; powierzchnię ma pomarszczoną, pokrytą drobnymi, lepkimi ziarenkami.

Miąższ - białawy, kremowy , kruchy; smak i zapach przyjemne.

Wysyp zarodniów - białawożółtawy.

Wystepowanie - gatunek w Polsce dość rzadko spotykany. Najczęściej rośnie gromadnie, ale spotyka się również pojedynczo wyrastające okazy. Owocniki pojawiają się wiosną, od kwietnia do początku czerwca, w świetlistych lasach łęgowych, raczej na żyznych glebach, bogatych w szczątki organiczne, chętnie na brzegach rzek i potoków, wśród lepiężników, w trawie, na trawiastych skrajach lasów, wsród żywopłotów, na rabatach kwiatowych. Spotykany także w sadach i ogrodach pod drzewami owocowymi. Grzyb ten unika gleb nawożonych.


Gatunek objęty ochroną częściową na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.


Zastosowanie - smardz jadalny jest smacznym grzybem o specyficznym, delikatnym smaku; w stanie surowym wykazującym słabe właściwości trujące.

Mozliwośc popelnienia pomyłki - smardz jadalny jest bardzo zmienny. Stwierdzono zmienność barw i kształtów, często na tym samym miejscu wystepowania. Bywa mylony z piestrzenicą kasztanowatą, która wytwarza owocniki w tym samym czasie, w lasach iglastych.

Uwagi ogólne - wyróżnia się szereg odmian tego gatunku, różniących się od formy podstawowej głównie barwą i kształtem główki. Odmiana zwykła (Morchella esculenta var. vulgaris) ma ciemnobrązową, czasem prawie czarną główkę, odmiana okrągła (Morcheella esculenta var. rotunda) ma główki kuliste w zarysie i mniej wyraźne żeberka, odmiana ciemna (Morchella esculenta var. umbrina) ma żeberka kontrastująco jasne w stosunku do ciemnych alweoli i odmiana biała (Morchella esculenta var. alba) z główkami prawie białymi. Smardz grubonogi (Morchella esculenta var crassipes) tworzy duże owocniki o szczególnie długich i pękatych trzonach.

Smardze należą do woreczniaków (Ascomycetes), ponieważ ich zarodniki tworzą się w tak zwanych workach siedzących na jamkowatej powierzchni .

''Esculenta'' znaczy jadalna

Budowa
Typ grzybasmardze, piestrzenice
Hymenofor
Kolor wysypubiały, odcienie żółci
Kapelusz
Kolor kapeluszaodcienie żółci, odcienie brązu
Ksztalt kapeluszakulisty, stożkowaty, jajowaty
Mleczkobrak
Powierzchnia kapeluszapomarszczona
Trzon
Kolor trzonubiały
Ksztalt trzonurozszerzony u podstawy
Pierscieńbrak
Podstawa trzonubrak pochwy
Powierzchnia trzonuziarenkowata
Przekroj trzonupusty
Typ trzonucentralny
Występowanie
Mikoryza z drzewamiWiąz polny, Jesion wyniosły
Podłożegleba
Siedliskolasy lisciaste
Sposob odżywianiasaprotrof
Pora występowaniawiosna
Prawo
OchronaTak
Status na czerwonej liścieR - rzadkie
Inne
Smakłagodny
Zastosowaniejadalny III wyborny
Zapachgrzybowy, przyjemny
Odwiedzin profilu grzyba: 24363