Przewrotka wielka

Disciseda bovista (Klotzsch) Henn., Stud. nat. Hist. Iowa Univ. 42: (128) (1903)

Ascomycota workowce
Basidiomycota podstawczaki
Agaricomycetes pieczarniaki
Agaricales pieczarkowce
Agaricaceae pieczarkowate
Agaricus pieczarka
Arachnion
Battarrea
Boidinia
Bovista kurzawka
Calvatia czasznica
Chamaemyces czubniczek
Chlorophyllum
Coprinus czernidłak
Crucibulum kubecznik
Cyathus kubek
Cystoderma ziarnówka
Cystodermella
Cystolepiota czubniczka
Disciseda przewrotka
Disciseda bovista Przewrotka wielka
Echinoderma
Floccularia kosmykówka
Lepiota czubajeczka
Leucoagaricus pieczareczka
Leucocoprinus czubek
Lycoperdon purchawka
Macrolepiota czubajka
Melanophyllum ciemnoblaszek
Montagnea
Mycenastrum grzybogwiazd
Mycocalia
Nidularia gniazdnica
Phaeolepiota aksamitówka
Tulostoma berłóweczka
Amanitaceae muchomorowate
Bolbitiaceae gnojankowate
Clavariaceae goździeńcowate
Cortinariaceae zasłonakowate
Cyphellaceae kielisznikowate
Entolomataceae dzwonkówkowate
Fistulinaceae ozorkowate
Hydnangiaceae piestróweczkowate
Hygrophoraceae wodnichowate
Hymenogastraceae
Incertæ sedis o niepewnej pozycji
Inocybaceae strzępiakowate
Lyophyllaceae
Marasmiaceae twardzioszkowate
Mycenaceae grzybówkowate
Niaceae
Omphalotaceae
Physalacriaceae
Pleurotaceae boczniakowate
Pluteaceae łuskowcowate
Porotheleaceae
Psathyrellaceae kruchaweczkowate
Pterulaceae piórniczkowate
Schizophyllaceae rozszczepkowate
Stephanosporaceae
Strophariaceae pierścieniakowate
Tricholomataceae gąskowate
Tubariaceae
Typhulaceae pałecznicowate
Atheliales błonkowce
Auriculariales uszakowce
Boletales borowikowce
Cantharellales pieprznikowce
Corticiales
Geastrales gwiazdoszowce
Gloeophyllales niszczycowce
Gomphales siatkolistowce
Hymenochaetales szczecinkowce
Hysterangiales
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Phallales sromotnikowce
Polyporales żagwiowce
Russulales gołąbkowce
Sebacinales
Thelephorales chropiatkowce
Trechisporales
nieprzypisany
Atractiellomycetes
Cystobasidiomycetes
Dacrymycetes łzawniaki
Exobasidiomycetes
Microbotryomycetes
Pucciniomycetes Rdze
Tremellomycetes trzęsaki
Ustilaginomycetes głowniaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Owocniki formują się tuż pod powierzchnią ziemi (hypogeicznie), na głębokości do dwóch cm, lecz dojrzewając wysuwają się z niej (już jako epigeiczne) w postaci kulistawej lub bochenkowatej. Perydium dwuwarstwowe. Egzoperydium mięsiste do 3 mm grubości, wskutek przylegania cząstek piasku i humusu nabiera charakteru krusty o gładkiej ścianie wewnętrznej. Dojrzałe egzoperydium pęka wzdłuż linii równikowej, a endoperydium odrywa się od jego dolnej części (w tym miejscu cienkiej) i - obciążone krustą od góry - pod wpływem podmuchów wiatru przewraca się o 180 stopni. W ten sposób gruba krusta staje się miseczkowatą podstawą odwróconego owocnika, natomiast górna, pozbawiona krusty uwidacznia ślad oderwania się od sznura grzybni. Właśnie w tym miejscu powstaje otworek służący za ujście dla zarodników.

Owocnik- Owocniki kuliste albo w kształcie żołędzia, rzadziej trochę spłaszczone, 1,7-3 cm średnicy. Egzoperydium białe, białożółtawe, dojrzałe brązowopopielate, często barwy podłoża. Odkryte przez krustę endoperydium sztywne, pergaminowate, barwy orzechowej; ujście na szczycie odwróconego owocnika ma brzeg postrzępiony. Gleba czerwonawobrązowa.

Wysyp zarodników- Zarodniki jasnożółtawe do brązowawych, wyraźnie mocno brodawkowate.

Występowanie- Disciseda bovista występuje najczęściej w małych grupach, po kilka, na
suchych i mocno nasłonecznionych piaszczystych miejscach. W Polsce pojawia się w miejscach narażonych na dość częste deptanie.

Uwagi- Grzyb ten jest znany z wielu krajów Europy, u nas nie należy jednak do często spotykanych. Jest uważany za gatunek stepowy. Należy go uznać za gatunek właściwy dla stanowsk kserotermicznych.

Literatura- Rudnicka-Jezierska W., 1991 - Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII

Nie znaleziono tematu w FAGu zawierającego "Disciseda bovista"
Linki
Link do starego (nieaktualizowanego) albumu
Prawo
Status na czerwonej liścieE - wymierające
Odwiedzin profilu grzyba: 1086