maślak zwyczajny

Suillus luteus (L.) Roussel, F. Calvados: 34 (1796)

Jadalny
maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus) maślak zwyczajny (Suillus luteus)
Ascomycota workowce
Basidiomycota podstawczaki
Agaricomycetes pieczarniaki
Agaricales pieczarkowce
Atheliales błonkowce
Auriculariales uszakowce
Boletales borowikowce
Amylocorticiaceae
Boletaceae borowikowate
Coniophoraceae gnilicowate
Diplocystidiaceae
Gastrosporiaceae
Gomphidiaceae klejówkowate
Gyroporaceae piaskowcowate
Hygrophoropsidaceae lisówkowate
Paxillaceae krowiakowate
Rhizopogonaceae piestrówkowate
Sclerodermataceae tęgoskórowate
Sclerogastraceae
Serpulaceae
Tapinellaceae Ponurnikowate
Cantharellales pieprznikowce
Corticiales
Geastrales gwiazdoszowce
Gloeophyllales niszczycowce
Gomphales siatkolistowce
Hymenochaetales szczecinkowce
Hysterangiales
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Phallales sromotnikowce
Polyporales żagwiowce
Russulales gołąbkowce
Sebacinales
Thelephorales chropiatkowce
Trechisporales
nieprzypisany
Atractiellomycetes
Dacrymycetes łzawniaki
Exobasidiomycetes
Microbotryomycetes
Pucciniomycetes Rdze
Tremellomycetes trzęsaki
Ustilaginomycetes głowniaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Kapelusz - 40 do 150 mm średnicy; początkowo o kształcie półkulistym, a później spłaszczonym, poduchowato wypukłym z lekkim garbkiem, do rozpostartego; brzeg ostry, u młodych okazów podwinięty; barwy brązowożółtej, jasnobrązowej, kasztanowobrązowej, czekoladowobrązowej lub szarobrązowej, z szarym lub fioletowym odcieniem; grubomięsisty; skórka lepka, bardzo śluzowata za młody i w czasie deszczu, a gładka, błyszcząca i promieniście żyłkowana w czasie suszy; łatwo i całkowicie oddziela się od miąższu.

Pory - o barwie rurek; u dojrzałych egzemplarzy brązowożółte lub brudnooliwkowożółte; drobne i bardzo wąskie; w kształcie okrągławe, a następnie kanciaste; rzadko pokryte wydzieliną białawej cieczy.

Rurki - od 6 do 12 mm długości; w pierwszej fazie żółtawe lub cytrynowożółtawe, później ciemniejsze z odcieniem oliwkowym; przyrośnięte lub zbiegające na trzon; łatwo oddzielające się od miąższu; rurki młodych owocniki zakryte od spodu białą błoną, łączącą brzeg kapelusza z trzonem.

Trzon - od 30 do 80 mm wysokości, od 10 do 25 mm grubości; w barwie żółtokremowej, cytrynowożółtej u szczytu, a u dołu brązowawej; równogruby, cylindryczny i pełny; u podstawy może być nieco zgrubiały; nad pierścieniem pokryty drobnymi ziarenkami w kolorze żółto-brązowym lub brązowym; błona osłonowa, która u młodych owocników przykrywa rurki, później pozostawia na trzonie resztki w postaci zwisającego, skórkowatego, białawego, szarawego, a w końcu brązowo-fioletowego pierścienia.

Pierścień - po błonie osłonowej.

Miąższ - w kapeluszu i trzonie w kolorze białawym, kremowym, później żółtawym, u podstawy trzonu brązowawym; po uszkodzeniu lub przecięciu nie zmienia barwy; reaguje na zabarwienie pod wpływem FeSO4, zabarwiając się na szaroniebiesko. W kapeluszu mięsisty, miękki i soczysty. Natomiast w trzonie nieco włóknisty. O łagodnym kwaskowatym smaku i przyjemnym zapachu.

Zarodniki - w wysypie barwy jasnoochrowej lub brązowawej.

Występowanie - w lasach sosnowych i mieszanych, w młodnikach sosnowych i na polanach porośniętych samosiewem sosny; zwykle na terenach piaszczystych, ale nie ma specjalnych upodobań glebowych; w okresie od maja do października, a czasami nawet w listopadzie i grudniu; tworzy mikoryzę z różnymi gatunkami sosen; występuje pojedynczo lub w dużych grupach; gatunek pospolity.

W Europie występuje około 20 gatunków z rodzaju - Suillus , z czego w Polsce kilkanaście.

Uwagi - jadalny i bardzo smaczny; chętnie zbierany. Może jednak u niektórych osób wywoływać objawy alergiczne.
Skórkę z kapelusza należy usunąć przy oczyszczaniu.

Budowa
Typ grzybarurki
Hymenofor
Kolor hymenoforużółty, cytrynowożółty
Kapelusz
Kolor kapeluszażółtobrązowy, kasztanowobrązowy, jasnobrązowy
Kolor miąższubiaławy, kremowy, żółty
Ksztalt kapeluszapółkulisty, rozpostarty, poduszkowaty, spłaszczony
Powierzchnia kapeluszagładka, lepka
Trzon
Kolor trzonukremowy, żółty, cytrynowożółty
Ksztalt trzonucylindryczny
Pierscieństrefa pierścieniowa, resztki zasnówki
Przekroj trzonupełny
Typ trzonucentralny
Występowanie
Podłożegleba
Siedliskolasy iglaste, lasy mieszane
Sposob odżywianiasymbiont(mikoryza)
Pora występowanialato, jesień
Prawo
Dopuszczony do obrotuTak
Inne
Zastosowaniejadalny II smaczny
Odwiedzin profilu grzyba: 10196