maślak ziarnisty

Suillus granulatus (L.) Roussel, F. Calvados: 34 (1796)

Jadalny
maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus) maślak ziarnisty (Suillus granulatus)
Ascomycota workowce
Basidiomycota podstawczaki
Agaricomycetes pieczarniaki
Agaricales pieczarkowce
Atheliales błonkowce
Auriculariales uszakowce
Boletales borowikowce
Amylocorticiaceae
Boletaceae borowikowate
Coniophoraceae gnilicowate
Diplocystidiaceae
Gastrosporiaceae
Gomphidiaceae klejówkowate
Gyroporaceae piaskowcowate
Hygrophoropsidaceae lisówkowate
Paxillaceae krowiakowate
Rhizopogonaceae piestrówkowate
Sclerodermataceae tęgoskórowate
Sclerogastraceae
Serpulaceae
Tapinellaceae Ponurnikowate
Cantharellales pieprznikowce
Corticiales
Geastrales gwiazdoszowce
Gloeophyllales niszczycowce
Gomphales siatkolistowce
Hymenochaetales szczecinkowce
Hysterangiales
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Phallales sromotnikowce
Polyporales żagwiowce
Russulales gołąbkowce
Sebacinales
Thelephorales chropiatkowce
Trechisporales
nieprzypisany
Atractiellomycetes
Dacrymycetes łzawniaki
Exobasidiomycetes
Microbotryomycetes
Pucciniomycetes Rdze
Tremellomycetes trzęsaki
Ustilaginomycetes głowniaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Kapelusz - 20 do 120 mm średnicy; początkowo o kształcie półkolistym, a później spłaszczonym i poduchowatym; barwy czerwonobrązowawej, rdzawoczerwonawej, żółtawoochrowej, piaskowobrązowej do ciemnobrązowej; skórka lepka i bardzo śliska w czasie deszczu, a gładka, naga i błyszcząca w czasie suszy; oddziela się łatwo od miąższu.

Pory - o barwie jasnożółtej; młode owocniki wydzielają krople białego mleczka, które podczas suchej pogody wysychając pozostawiają na porach i trzonie ziarenka w kolorze brązowym; drobne, dojrzałe wielkości do 1 mm; w kształcie nieregularne i kanciaste.

Rurki - o długości od 5 do 10 mm; w pierwszej fazie bladożółte, a później ciemniejsze z odcieniem oliwkowym lub ochrowym; przyrośnięte do trzonu lub trochę zbiegające; łatwo oddzielają się od miąższu.

Trzon - od 40 do 60 mm wysokości, od 8 do 15 mm grubości; barwy żółtokremowej, oliwkowożółtej; u podstawy brązowiejący; równogruby, cylindryczny i pełny; gładki, a w górnej części usiany brązowymi brodaweczkami, powstałymi od mlecznego płynu, który zasychając przybiera brązowy kolor.

Pierścień - nie występuje.

Miąższ - w kapeluszu i trzonie w kolorze początkowo białawym, a następnie żółtawym, u podstawy trzonu, brązowawym; po uszkodzeniu lub przecięciu nie zmienia barwy; w kapeluszu za młodu konsystencji masła, później miękki, soczysty, a nawet wodnisty, natomiast w trzonie lekko włóknisty; zapach łagodny, owocowy; smak przyjemny.

Zarodniki - w wysypie barwy jasnoochrowej.

Występowanie - w lasach sosnowych i mieszanych, na terenach trawiastych, w młodnikach sosnowych, na polanach i nieużytkach porośniętych samosiewem sosny; lubi gleby piaszczyste, o odczynie zasadowym; w okresie od maja do października. Tworzy mikoryzę z różnymi gatunkami sosen. Występuje pojedynczo lub w dużych grupach. Gatunek dawniej dość pospolity, ale są rejony, gdzie jest coraz rzadszy.

W Europie występuje około 20 gatunków z rodzaju - Suillus , z czego w Polsce kilkanaście.

Uwagi - jadalny i bardzo smaczny; chętnie zbierany; najwyższą jakość mają młode owocniki, starsze mogą być ciężko strawne i prowadzić niekiedy do biegunki. Skórkę z kapelusza należy usunąć przy oczyszczaniu.

Podobne gatunki to: maślak zwyczajny – Suillus luteus (L.) S. F. Gray, posiada on jednak pierścień na trzonie. Innymi podobnymi maślakami są: maślak limbowy - Suillus plorans (Roll.) Sing. i maślak łagodny - Suillus placidus (Bon.) Sing.

Występował również pod nazwą: borowik ziarnisty - Boletus granulatus L. ex Fr.; oraz Ixocomus granulatus (L. ex Fr.) Quel. i Boletus circinatus.

Inne nazwy zwyczajowe to: borowik ziarnisty, grzyb pępek, gęsi pępek, pępuszek, mchowik, przetacznik, błotownik, zajączak.

Budowa
Typ grzybarurki
Hymenofor
Kolor hymenoforużółty, żółtooliwkowy
Kapelusz
Kolor kapeluszardzawobrązowy, czerwonobrązowy, żółtoochrowy
Kolor miąższubiaławy, żółty
Ksztalt kapeluszapółkulisty, poduszkowaty, spłaszczony
Powierzchnia kapeluszagładka, lepka
Trzon
Kolor trzonukremowy, żółty, żółtooliwkowy
Ksztalt trzonucylindryczny
Pierscieńbrak
Podstawa trzonubrak pochwy
Przekroj trzonupełny
Typ trzonucentralny
Występowanie
Podłożegleba
Siedliskolasy iglaste, lasy mieszane
Sposob odżywianiasymbiont(mikoryza)
Prawo
Dopuszczony do obrotuTak
Inne
Zastosowaniejadalny II smaczny
Odwiedzin profilu grzyba: 9893