Koźlarz sosnowy

Leccinum vulpinum Watling, Trans. & Proc. Bot. Soc. Edinb. 39(2): 197 (1961)

Jadalny
Ascomycota workowce
Basidiomycota podstawczaki
Agaricomycetes pieczarniaki
Agaricales pieczarkowce
Atheliales błonkowce
Auriculariales uszakowce
Boletales borowikowce
Amylocorticiaceae
Coniophoraceae gnilicowate
Diplocystidiaceae
Gastrosporiaceae
Gomphidiaceae klejówkowate
Gyroporaceae piaskowcowate
Hygrophoropsidaceae lisówkowate
Paxillaceae krowiakowate
Rhizopogonaceae piestrówkowate
Sclerodermataceae tęgoskórowate
Sclerogastraceae
Serpulaceae
Suillaceae maślakowate
Tapinellaceae Ponurnikowate
Cantharellales pieprznikowce
Corticiales
Geastrales gwiazdoszowce
Gloeophyllales niszczycowce
Gomphales siatkolistowce
Hymenochaetales szczecinkowce
Hysterangiales
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Phallales sromotnikowce
Polyporales żagwiowce
Russulales gołąbkowce
Sebacinales
Thelephorales chropiatkowce
Trechisporales
Atractiellomycetes
Dacrymycetes łzawniaki
Exobasidiomycetes
Microbotryomycetes
Pucciniomycetes Rdze
Tremellomycetes trzęsaki
Ustilaginomycetes głowniaki
Myxomycota śluzorośla
Zygomycota
Opis

Kapelusz - średnicy od 30 do 120 mm. W kolorze purpurowobrązowym, ceglastoczerwonym, z odcieniem rdzawoczerwonawym lub pomarańczowobrązowym. W miarę dojrzewania ciemniejący. Gdy młody, w kształcie półkulisty. Z wiekiem staje się rozpostarty, poduszkowaty i wypukły, a stary okaz może być spłaszczony. Powierzchnia filcowata, mszawa lub drobno, włókniście łuseczkowata. W okresach wilgotnych, delikatnie lepka. Skórka najczęściej u brzegu lekko podwinięta i delikatnie strzępiasta.

Pory - w barwie kremowe lub białawe. Z wiekiem stają się szarobrązowe lub brudnoochrowe. Drobne, w kształcie okrągławe.

Rurki - w barwie białe, kredowobiałe, a później szarawobiałe, z fioletowawym odcieniem. Mogą lekko brązowieć. Długości od 15 do 25 mm. Przy trzonie wykrojone.

Trzon - w kolorze białawy, z odcieniem szarego. Pokryty kosmakami, o barwie początkowo białej, a następnie przebarwiające się, na brązowo i czarnobrązowo, z odcieniami szarawymi. Włókienka podłużne. Długości od 70 do 150 mm. Grubość od 15 do 45 mm. U młodych okazów często pękaty, później cylindryczny. Osadzony centrycznie. Pod kapeluszem zwężony, a w części środkowej nieco zgrubiały. Pełny.

Miąższ - jest w barwie białej w kapeluszu i zwykle niezmienny, ale może słabo różowieć. W trzonie biel nabiega na kolor purpuroworóżowy i później szarofioletowy. Zwarty, mięsisty i soczysty. W trzonie twardawy i włóknisty. W smaku przyjemny i łagodny. Zapach niewyraźny, ale przyjemny.

Zarodniki - w wysypie barwy brązowawej, z oliwkowym odcieniem.

Występowanie - rzadki. Spotykany od lipca, do późnej jesieni. Towarzyszy różnym gatunkom sosen, z którymi tworzy mikoryzę. Lubi również towarzystwo borówki i wrzosu.

W obrębie rodzaju Leccinum, w Europie znanych jest około 20, a w Polsce około 10 gatunków koźlarzy.

Uwagi - jadalny i smaczny. Bardzo często mylony z innymi gatunkami koźlarzy, o podobnym zabarwieniu. Praktycznie dla grzybiarzy odbierany jako jeden gatunek.

Gatunek podobny to: koźlarz świerkowy - Leccinum piceinum Pil. ex Derm.; bardzo podobny i spotykany pod świerkami oraz równie częsty koźlarz pomarańczowożółty - Leccinum versipelle (Fr. ex Hoek) Snell

Literatura
1. B.Gumińska W.Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie."
2. A.Dermek A.Piłat "Poznajemy grzyby"

Budowa
Typ grzybarurki
Hymenofor
Kolor hymenoforubiały, białawy, szarawy, szarobrązowy, szarofioletowy
Kolor wysypuoliwkowy, oliwkowobrązowy
Kapelusz
Kolor kapeluszardzawobrązowy, czerwonobrązowy, purpurowy
Kolor miąższubiały, białawy, szarofioletowy
Kolor przebarwień miąższuczarnobrązowy, szarawy
Ksztalt kapeluszapółkulisty, wypukły, rozpostarty, poduszkowaty, spłaszczony
Mleczkobrak
Powierzchnia kapeluszałuskowata, filcowata, zamszowa, lepka
Trzon
Kolor trzonubiały, białawy, szarawy
Ksztalt trzonucylindryczny, ze szczytem zwężonym
Pierscieńbrak
Podstawa trzonubrak pochwy
Powierzchnia trzonuwłóknisto-łuseczkowata
Przekroj trzonupełny
Typ trzonucentralny
Występowanie
Mikoryza z drzewamiSosna zwyczajna, Sosna czarna
Podłożegleba
Siedliskolasy lisciaste
Sposob odżywianiasymbiont(mikoryza)
Pora występowanialato, jesień
Prawo
Status na czerwonej liścieR - rzadkie
Inne
Smakłagodny
Zastosowaniejadalny II smaczny
Zapachgrzybowy
Odwiedzin profilu grzyba: 592