koźlarz babka

Leccinum scabrum (Bull.) Gray, Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 646 (1821)

Jadalny
koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum) koźlarz babka (Leccinum scabrum)
Ascomycota workowce
Basidiomycota podstawczaki
Agaricomycetes pieczarniaki
Agaricales pieczarkowce
Atheliales błonkowce
Auriculariales uszakowce
Boletales borowikowce
Amylocorticiaceae
Coniophoraceae gnilicowate
Diplocystidiaceae
Gastrosporiaceae
Gomphidiaceae klejówkowate
Gyroporaceae piaskowcowate
Hygrophoropsidaceae lisówkowate
Paxillaceae krowiakowate
Rhizopogonaceae piestrówkowate
Sclerodermataceae tęgoskórowate
Sclerogastraceae
Serpulaceae
Suillaceae maślakowate
Tapinellaceae Ponurnikowate
Cantharellales pieprznikowce
Corticiales
Geastrales gwiazdoszowce
Gloeophyllales niszczycowce
Gomphales siatkolistowce
Hymenochaetales szczecinkowce
Hysterangiales
Incertae sedis o niepewnej pozycji
Phallales sromotnikowce
Polyporales żagwiowce
Russulales gołąbkowce
Sebacinales
Thelephorales chropiatkowce
Trechisporales
nieprzypisany
Atractiellomycetes
Dacrymycetes łzawniaki
Exobasidiomycetes
Microbotryomycetes
Pucciniomycetes Rdze
Tremellomycetes trzęsaki
Ustilaginomycetes głowniaki
Myxomycetes
Myxomycota śluzorośla
Oomycota
Zygomycota
nieprzypisany
Opis

Owocnik - od 30 do 200 mm średnicy. W szerokiej gamie barw - od jasnoorzechowej od ciemnobrązowej, szarawej, orzechowej po szarobrązową Początkowo w kształcie półkulisty, potem wypukły do poduszkowatego. Powierzchnia sucha, jedwabista, gładka, lub niekiedy drobno kosmkowata, połyskliwa. Słabo śluzowata, w porze wilgotnej. Skórka nie oddziela się od miąższu.

Pory - w barwie białawe, żółtawe, z wiekiem ochrowoszarawe. Drobne, okrągłe.

Rurki - w kolorze białawe, potem szarobrązowe, szare. Niezmienne. Długości od 10 do 25 mm. Przy trzonie głęboko wycięte. Wolne i oddzielające się od siebie. Łatwo oddzielające się od miąższu.

Trzon - długości od 80 do 200 mm. Grubość od 10 do 35 mm. W kolorze jest barwy białawej lub jasnożółtwej. U podstawy bywa nieco zielonkawy. Na zasadniczym tle usiany, ciemniejszymi ochrowobrązowawymi lub czarnymi łuseczkami. Pod kapeluszem niekiedy z siateczką. Powierzchnia wzdłużnie bruzdowana. Włókienka podłużne. Cylindryczny i smukły lub w maczugowaty, zwężający się ku szczytowi, a u podstawy rozszerzony. Często wygięty. Pełny.

Miąższ - w kapeluszu barwy białawej. W trzonie białawy, niekiedy zielonkawobiaławy lub żółtawy u podstawy. Z wiekiem szarzejący. Powierzchnia cięcia u niektórych owocników niebieszczeje i powoli ponownie blednie. U młodych egzemplarzy zwarty, twardy, elastyczny, z wiekiem mięknie. W kapeluszu grubomięsisty, z wiekiem wodnisty. W trzonie włóknisty, łykowaty, z wiekiem drzewnieje. Zapach przyjemny, określany jako słabo owocowy. Smak łagodny, przyjemny.

Zarodniki - w wysypie barwy oliwkowobrązowawej lub jasnożółtobrązowawej.

Występowanie - bardzo pospolity. Zasięg tego grzyba związany jest z występowaniem brzozy (brodawkowata, omszona i gatunki introdukowane), z którą tworzy mikoryzę. Owocniki wyrastają od lipca do listopada. Występuje pojedynczo lub w grupach po kilka, w lasach liściastych i mieszanych.

W Europie znanych jest około 20 gatunków, a w Polsce około 10.

Uwagi - jadalny i jeden z najczęściej spożywanych grzybów; najsmaczniejsze są owocniki młode i kapelusze. Trzony sprawiają wrażenie zdrewniałych i włóknistych. Przy przetwarzaniu miąższ przybiera czarną barwę.

Podobne gatunki to: koźlarz białawy - Leccinum holopus(Rostk.) Watl.: dawniej traktowany jako odmiana albinotyczna, koźlarza babki, koźlarz grabowy - Leccinum griseum (Quel. Sing.) oraz koźlarz topolowy - Leccinum duriusculum i koźlarz czarny - Leccinum melaneum (Smotl.) Piłat et Dermek.

Inne nazwy zwyczajowe to: babka, borowik kozak, brzezak, brzeźniak, brzeźak, brzozak, brzozowik, czarny koźlarz, czeszczewik, grzyb koźlarz, grzyb brzozowy, kozak, koźlak, koźlarz, kozaczek, kozar, koziar, koźlar, koźlarek, podgrzybek, podbrzeźniak, stojaczek, stojak, żydek.

Występuje również pod nazwą: Boletus scaber Bull. ex Fr.; Krombholzia scabra (Bull. ex Fr.) P. Karst. oraz Boletus leucophaeus Pers.

Budowa
Typ grzybarurki
Hymenofor
Kolor hymenoforubiaławy, brudnobiały, szarawy
Kolor wysypuoliwkowy, oliwkowobrązowy
Kapelusz
Kolor kapeluszabrudnobrązowy, ciemnobrązowy, szarobrązowy, jasnobrązowy
Kolor miąższubiały, białawy
Ksztalt kapeluszapółkulisty, poduszkowaty
Mleczkobrak
Powierzchnia kapeluszagładka, zamszowa
Trzon
Kolor trzonubiaławy
Ksztalt trzonucylindryczny, maczugowaty, rozszerzony u podstawy
Pierscieńbrak
Powierzchnia trzonupodłużnie włóknista, kosmkowata
Typ trzonucentralny
Występowanie
Mikoryza z drzewamiBrzoza brodawkowata, Brzoza omszona
Podłożegleba
Siedliskolasy lisciaste, lasy mieszane
Sposob odżywianiasymbiont(mikoryza)
Pora występowanialato, jesień
Prawo
Dopuszczony do obrotuTak
Inne
Smakłagodny
Zastosowaniejadalny II smaczny
Zapachgrzybowy
Odwiedzin profilu grzyba: 15119